محمدمهدی علوی‌تبار

• مقدماتی
• مسیر پایه
• ۸ درس

دربارۀ این دوره

مخاطبان

• مبتدیان و علاقه‌مندان به رادیو (شروع از صفر)
• علاقه‌مندان به ارتباطات دوربرد
• متقاضیان دریافت گواهی‌نامۀ رادیو آماتوری
• دانشجویان مهندسی برق و مخابرات
• شیفتگان فناوری، الکترونیک و گجت‌ها (Geeks)
• مهندسان و تکنسین‌های سایر رشته‌ها

پیش‌نیازها

• شرکت‌کنندگان نیازی به دانش مهندسی برق ندارند؛ اما آشنایی اولیه با ریاضیات دبیرستان و کار با کامپیوتر ضروری است.

• آشنایی با جهان رادیو آماتوری و مفاهیم پایه
  • رادیو آماتوری چیست و چه کاربردهایی دارد؟ (تفریحی، علمی، امداد و نجات در بحران)
  • آشنایی با اتحادیۀ بین‌المللی آماتوری (IARU) و سازمان‌های رگولاتوری محلی
  • مفهوم موج الکترومغناطیسی: فرکانس، طول موج، سرعت نور و رابطۀ بین آن‌ها
  • آشنایی با طیف فرکانسی (HF ,VHF ,UHF) و ویژگی‌های انتشار هرکدام
  • آشنایی با کدهای اخلاقی آماتوری و نحوۀ دریافت گواهی‌نامه و Call Sign (شناسه رادیویی)
  • شنود باندهای رادیویی با استفاده از گیرنده‌های نرم‌افزاری تحت وب (WebSDR) برای لمس اولیۀ فضا
• الکترونیک پایه و بلوک دیاگرام رادیوها
  • مفاهیم ولتاژ، جریان، مقاومت (قانون اهم) و توان
  • آشنایی با قطعات پایه: خازن، سلف، دیود، ترانزیستور و مدارات فیلتر (Low-pass, High-pass)
  • بلوک دیاگرام یک گیرندۀ ساده (Superheterodyne) و یک فرستنده
  • مفهوم VFO (نوسان‌ساز فرکانس متغیر) و میکسرها
  • کار با مولتی‌متر و تست قطعات الکترونیکی
  • بررسی ساختار داخلی یک Handheld Transceiver واقعی
• انواع رادیوها، معماری SDR و تجهیزات ایستگاه (Shack)
  • انواع رادیوهای آماتوری: دستی (HT)، خودرویی (Mobile) و ایستگاه ثابت (Base Station)
  • انقلاب SDR (رادیوهای نرم‌افزار محور): معماری، مزایا و تفاوت آن با رادیوهای سنتی
  • آشنایی با مشخصات فنی رادیو: حساسیت (Sensitivity)، گزینش‌گری (Selectivity) و توان خروجی (RF Power)
  • تجهیزات جانبی ایستگاه: منبع تغذیه، سوئیچ آنتن و Grounding ایستگاه برای ایمنی
  • راه‌اندازی یک دانگل SDR ساده (مثل RTL-SDR) روی لپ‌تاپ و اسکن باند VHF/UHF
  • تنظیم نرم‌افزارهای SDR Sharp یا GQRX
• خطوط انتقال، امپدانس و مفهوم SWR
  • خطوط انتقال: کابل کواکسیال (Coaxial) و خطوط متوازن (Ladder Line) - مشخصات و اتلاف‌ها
  • مفهوم امپدانس (Impedance) و چرا امپدانس رادیو آماتوری ۵۰ اهم است؟
  • مفهوم موج ایستاده و شاخص SWR (Standing Wave Ratio)
  • خطرات SWR بالا برای ترانزیستورهای نهایی قدرت (PA) رادیو و نحوۀ کارکرد آنتن تیونر (Antenna Tuner)
  • آموزش سوکت‌ زدن کابل کواکسیال (اتصالات PL-259 ,N-Type ,SMA)
  • کار با دستگاه SWR Meter و آنالایزر آنتن برای سنجش سلامت خط انتقال
• کارگاه تخصصی ساخت آنتن (پایه و کاربردی)
  • آنتن چطور کار می‌کند؟ (مفهوم رزونانس و تابش)
  • آنتن دایپل نیم‌موج (Half-Wave Dipole): فرمول محاسبۀ طول بازوها (L = 142.5 / f)
  • آنتن عمودی یک‌چهارم موج (Quarter-Wave Vertical) و اهمیت صفحات زمین (Radials)
  • مفهوم بهرۀ آنتن (Gain) و جهت‌داری (Directivity) در آنتن‌های یاگی (Yagi)
  • آشنایی با بالون (Balun) و کاربرد آن در اتصال کابل ناهم‌محور به آنتن متوازن
  • پروژۀ عملی: محاسبه و ساخت یک آنتن دایپل برای باند VHF یا یک آنتن Slim-Jim با استفاده از سیم و کابل
  • تست آنتن ساخته‌شده با آنالایزر و بهینه‌سازی طول آن (Tuning)
• مدولاسیون‌ها و پروتکل‌های آنالوگ (صوت و مورس)
  • مدولاسیون‌های آنالوگ: AM (مدولاسیون دامنه) و FM (مدولاسیون فرکانس)
  • مدولاسیون تک‌باند جانبی (SSB: USB/LSB) و دلیل اهمیت در باند HF
  • کد مورس (CW): تاریخچه، مزایا (عبور از نویز شدید) و ساختار آن
  • ○ پروتکل‌های تکرارکننده (Repeater): فرکانس‌های ورودی/خروجی، شیفت (Offset) و کدهای تن (CTCSS/DCS)
  • تمرین برقراری ارتباط صوتی روی سیمولاتور یا رادیو دستی (با رعایت قوانین مکالمه)
  • نحوۀ باز کردن و استفاده از یک ریپیتر محلی
• پروتکل‌ها و مدهای دیجیتال (انقلاب مدرن رادیویی)
  • مدهای دیجیتال چیستند و چگونه کار می‌کنند؟ (تغییر فاز و فرکانس دیجیتال)
  • پروتکل انقلابی FT8 و FT4 (ارتباط در سیگنال‌های بسیار ضعیف زیر سطح نویز)
  • پروتکل RTTY و PSK31 برای چت متنی رادیویی
  • پروتکل APRS (سیستم گزارش خودکار موقعیت) برای ردیابی و ارسال دیتای هواشناسی
  • آشنایی اولیه با رادیوهای دیجیتال صوتی (DMR ,D-Star ,Fusion)
  • اتصال رادیو به کامپیوتر از طریق کارت صدا/اینترفیس
  • راه‌اندازی و کار با نرم‌افزار WSJT-X برای رمزگشایی سیگنال‌های FT8
• اصول انتشار امواج، مخابرات ماهواره‌ای و قوانین عملیاتی ایستگاه
  • لایۀ یونسفر زمین و نحوۀ بازتاب امواج HF (روز و شب، چرخه‌های خورشیدی ۱۱ساله)
  • انتشار در خط دید (Line of Sight) در VHF/UHF و پدیده‌هایی مثل Tropospheric Ducting
  • آشنایی با ماهواره‌های رادیو آماتوری (OSCAR) و ایستگاه فضایی بین‌المللی (ISS)
  • دفترچۀ ثبت ارتباطات (Logbook)، کارت‌های QSL و کدهای اختصاری Q (مانند QSL ,QTH ,QRZ)
  • نرم‌افزارهای ردیابی ماهواره (مثل Orbitron یا پایگاه‌های آنلاین)
  • شبیه‌سازی کامل یک ارتباط واقعی (تئوری و عملی) از ابتدا تا ثبت در Logbook و آزمون آزمایشی پایان دوره